"Oto rozpoczęło się pisanie przez Was księgi życia
z przyjętymi do serc ideałami Bóg, Honor, Ojczyzna"
– powiedział w homilii do społeczności szkolnej kapelan Rodzin Katyńskich
ks. Prałat Zdzisław Peszkowski.
KATYŃ - JAK DO TEGO DOSZŁO?
|
KALENDARIUM |
ZBRODNIA W DOKUMENTACH |
|
1921 r. 18 marca Traktat ryski. Wytyczenie granicy polsko – rosyjskiej. 1922 r. 16 kwietnia Podpisanie traktatu radziecko – niemieckiego w Rapallo. Rosja Sowiecka i Niemcy podpisują traktat, w którym zrzekły się wszelkich pretensji wobec siebie. Umowa ta ustaliła warunki współpracy politycznej i gospodarczej obu państw. 30 listopada Próba podpisania przez państwa bałtyckie porozumienia rozbrojeniowego. Delegat Rosji Sowieckiej zgłosił propozycję ograniczenia liczebności wojsk: Finlandii – 22000, Estonii – 9000, Litwy – 27000, Łotwy – 16000, Polski – 214000, Rosji – 600000. Delegaci projekt ten odrzucają. 1923 r. 21 listopada Arcybiskup Cieplak i prałat Budkiewicz zostają skazani w Moskwie na śmierć, pozostałych 14 księży sąd skazuje na 10 lat więzienia. Rozprawa ta oraz wyroki, jakie zapadły, są sygnałem dla całej Europy, że w ZSRR rozpoczęto bezwzględną walkę z Kościołem Katolickim. Wyrok śmierci wykonano na ks. prałacie Budkiewiczu w Moskwie. Po wykonaniu sekcji zwłok stwierdzono, że księdza zabito wykonano jednym strzałem w tył głowy. (Oficerowie polscy wymordowani w Katyniu w 1940 r. zostali zabici w identyczny sposób). 1924 r. 19 maja Bandy bolszewickie napadły na ludność zamieszkującą pograniczną miejscowość Krywicze. W wyniku napadu zostaje ranny ksiądz i kilkunastu mieszkańców. 5 sierpnia Bandy bolszewickie napadły na miejscowość Stołopce. W wyniku walki ginie 7 policjantów i urzędnik starostwa. 22 września ZSRR protestuje w Lidze Narodów przeciw przyznaniu Polsce praw do Galicji Wschodniej. 24 września Bandy bolszewickie napadły na pociąg linii kolejowej Porochańsk – Łabcza. W wyniku napadu ginie jeden pasażer, dwóch zostaje rannych. 26 września Ponowny napad band bolszewickich na stację Mohylany. 17 października Dokonano napaści na przedstawicieli polskich placówek w Moskwie i Leningradzie. 3 listopada Bandy bolszewickie dokonały napaści na pociąg między Brześciem a Baranowiczami. 1929 r. 9 stycznia Ambasador Niemiec w Moskwie deklaruje chęć umacniania przyjaznych stosunków pomiędzy obu państwami. 9 lutego Podpisanie traktatu pomiędzy krajami bałtyckimi, Rumunią, Polską a ZSRR. 1930 r. 3 grudnia Antypolskie demonstracje przed konsulatem polskim w Niemczech. 6 grudnia Antypolskie wystąpienie posłów hitlerowskich w Reichstagu. 1931 r. 28 lutego Złożenie protestu przez rząd polski po włamaniu się agentów GPU do gmachu poselstwa polskiego w Moskwie. 8 maja Odnowienie paktu litewsko – radzieckiego, potwierdzenie przez ZSRR praw Litwy do Wilna. 1932 r. 18 kwietnia Deklaracja Hitlera, w której zapowiedział, że będzie dążył do zmiany granic Niemiec do stanu z 1914 r.. 25 lipca Podpisanie paktu o nieagresji pomiędzy Polską a ZSRR. 1933 r. 5 lutego Antypolskie wystąpienia młodzieży niemieckiej w Dreźnie. 8 kwietnia Związek Polaków w Niemczech składa protest przeciwko represjom antypolskim stosowanym na Śląsku Opolskim. Protest zostaje wysłany na ręce Hitlera. 3 lipca Konwencja określająca dokładnie pojęcie agresora, podpisana przez Polskę i ZSRR. 1934 r. 26 stycznia Podpisany zostaje, pomiędzy Polską a Niemcami 10 - letni pakt o nieagresji. 5 maja Podpisanie dodatkowego protokołu przedłużającego pakt o nieagresji pomiędzy Polską a ZSRR do 31 grudnia 1945 r. 1939 r. 23 sierpnia Niemcy i ZSRR podpisują pakt, który do historii przejdzie pod nazwą paktu Ribbentrop – Mołotow i tajny dodatkowy protokół do paktu. 28 września Podpisano dodatkowo tajny protokół do paktu zawartego w dniu 23 sierpnia, zmieniał on strefy wpływów pomiędzy Niemcami a ZSRR. Listopad Rosjanie zakładają obozy dla internowanych oficerów polskich w Kozielsku, Starobielsku, Ostaszkowie. |
Jeżeli chcemy wyjaśnić przyczynę zbrodni dokonanej na oficerach polskich przez NKWD w Katniu w 1940 r., to musimy cofnąć się w czasie. Ta retrospekcja pozwoli nam zrozumieć tę zbrodnię. Przepraszam, źle napisałem, przyczyn tej zbrodni, samego jej przebiegu i późniejszych pięćdziesięciu lat kłamstw o niej, zwykły człowiek nie jest w stanie pojąć. Zbrodnia ta ukazała prawdziwe oblicze ZSRR i tych państw, które starały się zataić ją lub pomniejszyć. 16 kwietnia 1922 r., Rapallo Przedstawiciel rządu Niemiec - dr. Walter Rathenau oraz rządu ZSRR - komisarz ludowy Cziczerin uzgodnili i podpisali traktat, w którym oba państwa zrzekły się jakichkolwiek odszkodowań i roszczeń oraz zapowiedziały rozwój wzajemnych stosunków gospodarczych. Traktat ten pozwalał Niemcom i ZSRR wyjść z izolacji politycznej i gospodarczej. Jednak niósł zagrożenie dla Polski, jak zawsze, kiedy ci dwaj sąsiedzi podawali sobie dłonie nad Polską. Okres współpracy zapoczątkowany tym traktatem skończył się, gdy kanclerzem Niemiec został A. Hitler. Nowy kanclerz Rzeszy, jeszcze zanim stanął na czele państwa, sformułował cele swojego działania w „wielkim dziele” pt. „Mein Kampf”. W części tego dzieła, mówiącej o polityce zagranicznej Rzeszy, wyznacza cel dla Niemców – zniszczenie Rosji. Już w lipcu 1936r. rozpoczynają się walki między zwolennikami gen. Franco a wojskami wiernymi republice. Do walk włączyły się państwa: Niemcy i ZSRR. Oczywiście, walki toczyły się pomiędzy Hiszpanami. Natomiast Niemcy i ZSRR wspierali swoich faworytów. Był to pierwszy konflikt, w którym przyszło zmierzyć się dwóm systemom totalitarnym. Rok 1939, Monachium Państwa Zachodniej Europy starały się zaspokoić rosnący apetyt Hitlera ustępstwami, godząc się na anschluss Austrii a następnie wydały w Monachium wyrok na Czechosłowację. Jednak, jak już wyżej wspomniałem, Hitler na pierwszym miejscu stawiał pokonanie ZSRR. Jeszcze na początku 1939 r. miał nadzieję, że uda mu się skłonić Polskę do uległości a w późniejszym czasie być może i do współdziałania po swojej stronie. Znał polski nacjonalizm. Przypuszczał, że niechęć Polaków do komunizmu pozwoli mu nakłonić ich do walki przeciwko ZSRR. Wrogość Polaków do hitleryzmu była większa niż do komunizmu. Powiększały ją jeszcze bardziej bezczelne żądania i groźby, jakie nasiliły się w pierwszym kwartale 1939 r.. Stanowisko Polski próbowała wzmocnić Wielka Brytania, udzielając gwarancji niepodległości. Hitlerowi udaje się opanować całkowicie Czechy a ze Słowacji stworzyć marionetkowe państewko księdza Tiso. Gorączka wojenna, która trawi Europę, zaczyna narastać w kwietniu i maju1939 r.. Wielka Brytania i Francja zapewniają, że w razie konfliktu zbrojnego pomiędzy Niemcami a Polską, uderzą na Niemcy piętnastego dnia wojny. Sprzymierzeńcy próbowali namówić do współpracy Stalina, jednak on myślał o innym sojuszniku już w maju, kiedy to mianował na stanowisko komisarza spraw zagranicznych Mołotowa. Był to wyraźny sygnał, że przestaje interesować go bezpieczeństwo Europy, którego zwolennikiem był poprzedni komisarz, Litwinow. Teraz stawiał na sojusz z Niemcami. Pakt Ribbentrop – Mołotow Ponownie sąsiedzi Polski wyciągnęli do siebie ręce, ale nie po to, aby je uścisnąć, lecz by nimi zdusić Polskę. 17 września 1939 r. wojska ZSRR wtargnęły na terytorium Polski bez wypowiedzenia wojny, pomimo obowiązujących traktatów polsko – radzieckich. Przystąpienie ZSRR do wojny przeciwko Polsce było następstwem traktatu z 23 sierpnia 1939 r. zawartego pomiędzy Niemcami a ZSRR.
[Kliknij w dokument, a zobaczysz powiększenie. Następnie naciśnij "Wstecz" na pasku narzędziowym.]
Tego samego dnia został wezwany ambasador Polski, Grzybowski, przez zastępcę Komisarza do Spraw Zagranicznych Potemkina. Zastępca próbował wręczyć notę uzasadniającą wkroczenie wojsk ZSRR do Polski. Ambasador Polski noty nie przyjął. Sojusznik Polski, Wielka Brytania, nie wypowiedziała się jednoznacznie po otrzymaniu informacji o agresji ZSRR na Polskę. W komunikacie Brytyjskiego Ministerstwa padło stwierdzenie, że: „...Pełne znaczenie tych wypadków nie jest jeszcze znane...”. Nie zawarto w tym komunikacie żadnego zdania krytyki, potępienia działań ZSRR. Ostatecznego podziału Polski Niemcy i ZSRR dokonały 28 września 1939 r.
[Kliknij w dokument, a zobaczysz powiększenie. Następnie naciśnij "Wstecz" na pasku narzędziowym.]
Traktat ten ustalał nie tylko linię graniczną pomiędzy obu państwami, ale określał rozwój stosunków gospodarczych pomiędzy nimi.
[Kliknij w mapę, a zobaczysz powiększenie. Następnie naciśnij "Wstecz" na pasku narzędziowym.]
Uderzenie wojsk sowieckich na Polskę nastąpiło w momencie, gdy działania wojenne pomiędzy Niemcami a Polską trwały w całej sile i gdy miały do wojny przystąpić wojska sprzymierzeńców Polski, Francji i Anglii. Agresja sowiecka powstrzymała koalicjantów i przyśpieszyła upadek Polski. W wyniku działań wojsk sowieckich do niewoli dostało się 250000 tys. żołnierzy polskich w tej liczbie znalazło się 15000 – 25000 tys. oficerów. Oficerów polskich umieszczono w trzech obozach: Ostaszkowie, Kozielsku, Starobielsku. W Kozielsku zgrupowano około 5000 jeńców. Znaleźli tam się generałowie: H. Minkiewicz, S. Bohaterewicz, M. Smorawiński, J. Wołkowicki; jeden kontradmirał K. Czernicki; około 100 pułkowników; 300 majorów; 1000 kapitanów i rotmistrzów; 2500 poruczników i podporuczników; 500 podchorążych; większość z nich była oficerami rezerwy, w życiu cywilnym byli profesorami, lekarzami, prawnikami, nauczycielami, inżynierami, literatami. Jeszcze przed Bożym Narodzeniem 1939 r. wywieziono z obozu księży, z których przeżył jedynie ks. Kantak. Obóz jeniecki w Starobielsku znajdował się na terenie dawnego klasztoru. Od listopada 1939 r. do kwietnia 1940 r. znajdowali się w nim polscy oficerowie, których liczba wynosiła około 4000. Było tam: 8 – generałów, 150 – pułkowników, 230 – majorów, 1000 – kapitanów, 2450 – poruczników i podporuczników, 52 – osoby cywilne. Część z nich była oficerami rezerwy. Ostaszków to miasteczko położone na północny zachód od Kalinina (Tweru). Obóz jeniecki znajdował się na wyspie jeziora Seliger, kilkanaście kilometrów od tej miejscowości. Jeńców umieszczono, podobnie jak w Starobielsku, na terenie klasztoru. Od listopada 1939 r. do kwietnia 1940 r. znajdowało się w nim około 6500 jeńców. Byli to: oficerowie i podoficerowie policji, wywiadu, żandarmerii, Korpusu Ochrony Pogranicza, straży więziennej, sędziowie i ziemianie. 5 marca 1940 r. Beria złożył wniosek do Stalina o rozstrzelanie polskich oficerów i obywateli znajdujących się w obozach: Starobielsku, Ostaszkowie, Kozielsku. Wniosek został podpisany przez: Stalina, Mołotowa, Mikojana, Woroszyłowa. NKWD przystąpiło do jego wykonania.
[Kliknij w dokument, a zobaczysz powiększenie. Następnie naciśnij "Wstecz" na pasku narzędziowym.]
Egzekucje wykonywano pojedynczym strzałem w tył głowy. Zwłoki wrzucano do dołów, warstwami, przesypując je wapnem. Masowe groby znajdowały się w Charkowie w okolicy osiedla Piatichatki, Miednoje, Katyń.
[Kliknij w zdjęcie, a zobaczysz powiększenie. Następnie naciśnij "Wstecz" na pasku narzędziowym.]
Niemcy 13 kwietnia 1943 r. podali informację o odkryciu zbiorowych mogił oficerów polskich w lesie katyńskim. Znajdowało się tam około 4300 zwłok. Niemcy udostępnili mogiły komisji Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Po zbadaniu stanu zwłok komisja stwierdziła, że zbrodnie tę popełnili Rosjanie. W odpowiedzi na powtarzające się pytania ze strony rządu polskiego rząd sowiecki zerwał stosunki dyplomatyczne z Polską. Zbrodnię tę i prawdę o niej starano się ukrywać przez kilka dziesięcioleci w PRL i ZSRR. Przemiany polityczne w tych państwach w końcu XX w. doprowadziły do ujawnienia dokumentów dotyczących tej tragedii narodu polskiego. |
|
Bibliografia:
|
|
|
Opracował: mgr Grzegorz Przyjemski |
|
PRZYGOTOWANIA do nadania imienia szkole
Przygotowania do nadania imienia szkole rozpoczęto już w listopadzie 1999 r.
Pierwszym etapem podjętych działań był wybór imienia. Dyskusja nad tym zagadnieniem toczyła się w Radzie Rodziców, Radzie Szkoły, Radzie Pedagogicznej. Największe uznanie zdobyło imię „Ofiar Katynia”, zaproponowane przez dyrektora szkoły mgr J. Bieńczyka. Pomysł ten został zaakceptowany przez całą społeczność szkolną.
W związku z rozpoczęciem działań mających doprowadzić do nadania imienia szkole nawiązano współpracę z:
-
Ks. Zdzisławem Peszkowskim Kapelanem Rodzin Katyńskich,
-
Stowarzyszeniem „Rodzina Katyńska” w Koszalinie,
-
Stowarzyszeniem „Rodzin Ofiar Katynia” Polski Południowej w Krakowie,
-
Stowarzyszeniem „Rodzina Katyńska” w Katowicach,
-
Stowarzyszeniem „Rodzina Katyńska” w Bielsku – Białej,
-
Stowarzyszeniem „Rodzina Katyńska” w Toruniu,
-
Stowarzyszeniem „Dolnośląska Rodzina Katyńska” we Wrocławiu,
-
„Rodzina Katyńska” w Opolu,
-
Stowarzyszeniem „Rodzina Katyńska” w Białymstoku,
-
Stowarzyszeniem „Rodzina Katyńska” w Bydgoszczy,
-
Stowarzyszeniem „Rodzina Katyńska” w Radomiu,
-
Stowarzyszeniem „Katyń” w Koninie,
-
Stowarzyszeniem „Rodzina Katyńska” w Olsztynie,
-
Stowarzyszeniem „Katyń” w Poznaniu,
-
„Rodzina Katyńska” Lublin,
-
Stowarzyszeniem „Katyń” w Szczecinie,
-
Federacją Rodzin Katyńskich w Warszawie,
-
Stowarzyszeniem „Rodzina Katyńska” w Łodzi,
-
Gorzowską Rodziną Katyńską,
-
Rodziną Katyńską Ziemi Piotrkowskiej – Koło w Radomiu,
-
Starostą Łomżyńskim,
-
Urzędem Marszałkowskim Województwa Podlaskiego w Białymstoku,
-
Wojewodą Podlaskim,
-
Radą Ochrony Pamięci Walki i Męczeństwa w Warszawie.
Odpowiedzi, jakie nadeszły od tych instytucji,
zawierały wyrazy uznania i radości:
[Kliknij
w pismo, a zobaczysz
powiększenie. Następnie naciśnij "Wstecz"
w pasku narzędziowym.]
 |
 |
 |
 |
Rada Szkoły Publicznego Gimnazjum w Piątnicy w dniu 26-02-2001 r. wystąpiła z wnioskiem do Rady Gminy o nadanie Publicznemu Gimnazjum w Piątnicy imienia „Ofiar Katynia”.
Podjęcie tej uchwały poprzedzone było ostrą dyskusją wśród radnych i sołtysów. Trzech radnych i dwóch sołtysów było przeciwnych nadaniu szkole takiego imienia (pisały o tym „Wieści Gminne” nr 45 z kwietnia 2001 r.).
Pan Jan Downar na spotkaniu Rady Szkoły w dniu 07-05-2001 r. wyraził żal z powodu niezrozumienia problemu przez niektórych członków Rady Gminy. Jednocześnie pogratulował dyrekcji i młodzieży gimnazjum tak trafnego i zaszczytnego wyboru imienia szkoły.
Działania szkoły związane z nadaniem imienia przebiegały jednocześnie w wielu dziedzinach.
Zaplanowano:
-
Projekt rzeźby upamiętniającej pomordowanych w Katyniu.
 |
 |
[Kliknij w pismo] |
Projekt rzeźby wykonał nauczyciel historii mgr Grzegorz Przyjemski.
-
Wykonany projekt przedstawiono do zatwierdzenia Radzie Pedagogicznej, Radzie Szkoły, młodzieży i zainteresowanym organizacjom.
-
Wykonanie rzeźby powierzono nauczycielowi plastyki mgr Marzenie Rybickiej - Szymańskiej, przy udziale młodzieży.
 |
 |
-
Powołanie Komitetu nadania imienia Publicznemu Gimnazjum w Piątnicy.
-
Ekspozycja literatury (poświęconej zbrodni dokonanej w Katyniu) w bibliotece szkolnej.
Celem istnienia tej ekspozycji jest przedstawienie kulis całej zbrodni, młodzieży gimnazjalnej, jak i wszystkim zainteresowanym. -
Lekcje poświęcone tematyce agresji sowieckiej 17 września 1939 r. i zbrodni dokonanej w Katyniu.
-
dodatkowe lekcje historii (scenariusz lekcji opracowany przez mgr Grzegorza Przyjemskiego został przekazany do biblioteki szkoły),
-
godziny wychowawcze poświęcone tej tematyce.
-
Apele:
03 kwietnia każdego roku organizowany będzie apel rocznicowy upamiętniający zbrodnie przeciwko narodowi polskiemu.
-
odbył się apel przygotowany przez p. mgr Grzegorza Przyjemskiego i p. mgr Agatę Sasak. Młodzież w ogromnym skupieniu obejrzała montaż słowno - muzyczny.
-
Konkurs
-
organizowany co roku w dwóch etapach w czerwcu jako test, drugi etap we wrześniu (trzy najlepsze osoby wyłonione w ubiegłorocznych eliminacjach piszą prace konkursowe o tematyce związanej z Katyniem). Prace ocenia komisja złożona z nauczycieli, a zwycięzcy biorą udział w konkursach szkolnych i międzyszkolnych.
-
Sztandar
-
projekt sztandaru został wybrany na drodze konkursu,
-
powołanie Komitetu Fundacji Sztandaru,
-
zlecenie wykonania sztandaru według projektu.
-
Fundusze
-
zbiórki organizowane przez młodzież,
-
pozyskanie sponsorów chętnych do wsparcia naszych działań (lokalna społeczność, stowarzyszenia i fundacje).
Kwoty uzyskane w roku szkolnym 2000 / 2001
| Klasa I a - 497,75 zł | Klasa II a - 112,92 zł |
| Klasa I b - 80,00 zł | Klasa II b - 94,01 zł |
| Klasa I c - 50,00 zł | Klasa II c - 95,00 zł |
| Klasa I d - 248,65 zł | Klasa II d - 100,00 zł |
| Klasa I e - 55,00 zł | Klasa II e - 120,00 zł |
| Klasa I f - 165,00 zł | Klasa II f - 100,00 zł |
| Klasa I g - 100,00 zł |
W roku szkolnym 2001 / 2002
| Klasa I a – 50,00 zł | Klasa I d – 50,00 zł |
| Klasa I c – 95,00 zł | Klasa I f – 65,00 zł |
Ponadto na ufundowanie sztandaru wpłynęły pieniądze od Rodzin Katyńskich, stowarzyszeń i sponsorów.
-
Młodzież naszej szkoły uczestniczyła w Marszu Żywej Pamięci w Białymstoku (Pomnik Katyński, Kościół Ducha Świętego, Grób Nieznanego Sybiraka) który odbył się 15 września 2001 r.
 |
 |
-
Uczennice kasy II a (Karolina Zysk i Anna Downar) z p. mgr Marzeną Rybicką - Szymańską wykonały miniatury rzeźby, które wręczone będą Stowarzyszeniom „Rodzin Katyńskich”.
-
W czytelni biblioteki szkolnej wyeksponowany został kącik „Katyń”. Tam gromadzona jest i udostępniana czytelnikom literatura dotycząca bliskiej nam tematyki..
W ostatnim czasie kącik wzbogacił się o nowe książki podarowane nam przez:
-
Stowarzyszenie „Katyń” w Szczecinie - 17 szt.,
-
Stowarzyszenie „Rodzina Katyńska” w Bydgoszczy - 18 szt.,
-
Ksiądz Zdzisław Peszkowski - 15 szt.,
-
Federacja Rodzin Katyńskich w Warszawie - 7 szt., 2 kasety VHS,
-
Stowarzyszenie „Rodzina Katyńska” w Kaliszu - 1 szt.,
-
Stowarzyszenie „Rodzina Katyńska” w Białymstoku - 1 szt.,
-
Stowarzyszenie „Rodzina Katyńska” w Gdańsku - 1 szt..
|
Opracował: mgr Grzegorz Przyjemski |
|
Uroczystość nadania imienia szkole
* 17 listopada 2001 r.*
O godzinie dziesiątej czterdzieści młodzież szkoły wraz z nauczycielami oraz zaproszonymi gośćmi przygotowała się do uroczystości, jaka miała odbyć się w kościele w Piątnicy.
Po wejściu uczestników uroczystości do kościoła nastąpiło powitanie zaproszonych gości przez dyrektora gimnazjum.
Kazanie do zebranych wygłosił Ks. Peszkowski. Następnie poświęcił sztandar gimnazjum, który przez wójta gminy Piątnica został wręczony dyrektorowi gimnazjum.
Dyrektor wręczył sztandar uczniom z pocztu sztandarowego a młodzież gimnazjum
złożyła uroczyste ślubowanie.
Wójt przekazał dyrektorowi gimnazjum akt nadania imienia szkole.
Po zakończeniu uroczystości w kościele poczty sztandarowe, uczniowie i zaproszeni goście przemaszerowali przy dźwiękach orkiestry wojskowej na plac przed budynkiem gimnazjum. Tu przemawiał pan dyrektor oraz odczytany został apel poległych. Następnie wszyscy udali się do budynku szkoły. Kiedy goście zajęli miejsca wprowadzono sztandar i odśpiewano hymn państwowy. Ksiądz Peszkowski odsłonił i poświęcił pomnik patrona szkoły.
Delegacje „Rodzin Katyńskich” i pozostali goście złożyli kwiaty pod pomnikiem oraz przymocowali pamiątkowe tabliczki i otrzymali miniatury rzeźby patrona szkoły.
Udzielono głosu przedstawicielom „Rodzin Katyńskich”.
Następnie młodzież gimnazjum wystąpiła z programem artystycznym, który został przygotowany pod kierunkiem pani mgr Lidii Wdówki, pani mgr Grażyny Rakowskiej, pana mgr Krzysztofa Lipskiego.
Program ten zawierał dokument filmowy komentowany przez uczniów, listy więźniów, utwory poetyckie i pieśni. Spektakl dostarczył wielu wzruszeń i niepowtarzalnych przeżyć członkom społeczności szkolnej jak i zaproszonym gościom.
Całość uroczystości zastała zarejestrowana na kastach wideo przez pana mgr Grzegorza Przyjemskiego. Następnie z nagrań tych powstał film, który nagrano na kasetach i wysłano do Stowarzyszeń „Rodzin Katyńskich”.
|
Opracował: mgr Grzegorz Przyjemski |
|
NADANIE IMIENIA – sprawozdanie z uroczystości
Dnia 17-11-2001 pierwsza w Polsce szkoła otrzymała imię „Ofiar Katynia”. Szkołą tą jest powstałe przed dwoma laty Publiczne Gimnazjum, w malowniczo położonej wśród meandrów Narwi Piątnicy pod Łomżą.
Uroczysty dzień w szkole rozpoczął się już o godzinie 800. Od rana, w odświętnie i z dużym pietyzmem wymuskanych podwojach Gimnazjum, można było błyskawicznie nawiązać pełne bezpośredniości i serdeczności kontakty z dyrekcją i członkami całego grona nauczycielskiego, z młodzieżą w pełnej gali i elegancji stroju uczniowskiego, zwiedzić pomieszczenia szkolne o wyszukanym wystroju plastycznym nawiązującym do motywów patriotycznych i tematyki Lasu Katyńskiego, obejrzeć wystawę korespondencji z Rodzinami Katyńskimi różnych ośrodków Polski i z władzami w regionie związanej z przygotowaniami do ustanowienia patrona oraz zapoznać się z bogatymi zbiorami bibliotecznymi o tematyce katyńskiej i Golgoty Wschodu. Mimo posiadanych już zasobów, pani prowadząca bibliotekę szkolną skrzętnie notowała wszystkie informacje i wskazówki mogące prowadzić do wzbogacenia zbiorów.
Jednak największe zainteresowanie wzbudziła możliwość zidentyfikowania nas, przybyłych, jako krewnych, najczęściej dzieci, konkretnych, pomordowanych oficerów, których odnajdywano w publikacjach książkowych. I nauczyciele, i młodzież sprawiali wrażenie, jakby dotykali tematu na żywo, i ustawicznie w czasie trwania całej uroczystości, w różnych wariantach zachowań – od powitania do pożegnania – dawali temu wyraz. Troska o nie uronienie żadnego słowa czy gestu płynącego ze środowiska Rodzin Katyńskich przewijała się na każdym kroku.
W tej atmosferze niepostrzeżenie upłynął czas do 1030, kiedy to rozpoczęliśmy przygotowania do wyjścia na mszę świętą do pobliskiego, usytuowanego przepięknie na wzniesieniu, kościoła parafialnego pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego. Olśniewająca, słoneczna pogoda, przyjmowana przez wszystkich jako dar niebios, dodawała blasku podniosłemu nastrojowi. Wokół panowało pełne namaszczenia oczekiwanie, które niebawem miało się wypełnić niecodziennymi realiami. Już na wstępie wchodzących do kościoła zaskoczył widok wypełnionych młodzieżą naw bocznych, bezszelestnie podporządkowanej wymogom sytuacji. W towarzystwie wychowawców swoje miejsca w ławkach uczniowie zajęli dopiero tuż przed mszą św., gdy wszyscy zaproszeni już siedzieli.
Przed rozpoczęciem liturgii kompania honorowa I Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej z własnym sztandarem na czele prowadziła poczty sztandarowe Rodzin Katyńskich. W prezbiterium stanęły kolejno poczty Rodzin Katyńskich z Warszawy, Poznania, Bydgoszczy, Katowic, Białegostoku.
Dyrektor Gimnazjum mgr Jacek Bieńczyk powitał uczestniczących w uroczystości przedstawicieli władz i zaproszonych gości, a w tym m.in. osoby reprezentujące ministra edukacji narodowej, wojewodę podlaskiego, kuratora oświaty, starostę łomżyńskiego, osobiście wójta gminy i radnych Piątnicy, prezesa Federacji Rodzin Katyńskich oraz przybyłych z Warszawy, Bydgoszczy, Białegostoku, Kalisza, Katowic i Poznania członków Rodzin Katyńskich, wspominając również tych, którzy przyjechać nie byli w stanie. Uroczystość rozpoczęła orkiestra wojskowa odegraniem „Roty”, a następnie chór gimnazjalny odśpiewał hymn „Bogurodzica”.
W koncelebrze mszy uczestniczyli: ks. Prałat Zdzisław Peszkowski, kapelan Federacji Rodzin Katyńskich, miejscowi i okoliczni księża oraz ksiądz dziekan, który na wstępie wprowadził wiernych w nastrój dziękczynienia za osiągnięte zmiany ustrojowe w Ojczyźnie, umożliwiające publiczne dawanie świadectwa prawdy o zbrodni katyńskiej z wydarzeniem dzisiejszym włącznie. Wszystkie czytania i modlitwy z liturgii słowa podjęła młodzież szkolna.
W homilii kapelana Rodzin Katyńskich głównym wątkiem, skierowanym do społeczności szkolnej była konstatacja: oto rozpoczęło się pisanie przez Was księgi życia z przyjętymi do serc ideałami Bóg, Honor, Ojczyzna, i że od tej chwili znakomicie poszerzają grono Rodziny Katyńskiej.
Przed błogosławieństwem nastąpiło poświęcenie sztandaru Publicznego Gimnazjum im. Ofiar Katynia w Piątnicy przez ks. prałata. Z nim też cała młodzież, zebrana w kościele powtarzała słowa przyrzeczenia na wierność sztandarowi.
Następnie ks. prałat Zdzisław Peszkowski wręczył dyrekcji szkoły obraz Matki Boskiej Katyńskiej, oprawiony w wizerunek orła, którą dyrektorzy przyjęli z wielką czcią, przekazując go młodzieży. Dyrektor mgr J. Bieńczyk został udekorowany Medalem Katyńskim. Akt nadania przez Radę Gminy Piątnica imienia Ofiar Katynia miejscowemu Gimnazjum odczytał wójt.
Mszę św. zakończyło odegranie przez orkiestrę wojskową z gromkim odśpiewaniem przez zgromadzonych w świątyni hymnem „Boże coś Polskę”.
Defiladowym krokiem kompanii honorowej wojska i pocztów sztandarowych Rodzin Katyńskich wprowadzono sztandar szkoły na jej dziedziniec. Tutaj gospodarz terenu i uroczystości mgr Jacek Bieńczyk w zwarty i komunikatywny sposób przedstawił proces dochodzenia do obrania tak poważnych, trudnych, a także zobowiązujących patronów i podkreślił, że imię szkoły zostało jednogłośnie przyjęte przez społeczność uczniów, nauczycieli i rodziców. Odegranie hymnu państwowego, apel poległych i trzykrotna salwa honorowa to, jak zawsze niezwykła, podniosła i wstrząsająca część uroczystości.
|
Fot.: Apel poległych przed budynkiem gimnazjum. |
Kolejne punkty programu uroczystości odbywały się w reprezentacyjnej sali budynku gimnazjalnego. Odsłonięcia rzeźby i tablicy pamiątkowej dokonali: wdowa po zamordowanym policjancie Maria Wolin, prezes Federacji Rodzin Katyńskich i Wójt Gminy Piątnica. Rzeźbę, dłuta szkolnej pani plastyk, poświęcił ks. prałat Z. Peszkowski. Miniaturowe repliki rzeźby wykonane przez uczniów wręczono przedstawicielom Rodzin Katyńskich. Przy rzeźbie dwie stylizowane tablice zgromadziły metalowe tabliczki upamiętniające darczyńców i sponsorów, w tym Rodzin Katyńskich z rożnych ośrodków oraz nazwy miejscowych okolicznych firm, czy nazwiska osób prywatnych, które symbolicznie umocowywali ich przedstawiciele.
|
Fot.: Przed
pomnikiem w auli: ks. prałat Z. Peszkowski, |
W wystąpieniach gości głos zabrali: prezes Federacji Rodzin Katyńskich Włodzimierz Dusiewicz, prezes Bydgoskiej Rodziny Katyńskiej Danuta Rumfeld, prezes Kaliskiej Rodziny Katyńskiej G. Zych, podejmując zobowiązanie nawiązania kontaktów korespondencyjnych i fotoreporterskich między kołem wnuków i prawnuków tamtejszej Rodziny Katyńskiej a nowymi jej członkami w szkole. Prezes Stowarzyszenia „Katyń” w Poznaniu T. Patecki odczytał adres dziękczynny od członków środowiska poznańskiego i wręczył od nich drobny upominek finansowy.
Przedstawicielka delegacji poznańskiej, córka porucznika zamordowanego w Charkowie, nauczycielka, sybiraczka zarecytowała wiersz A. Biedaka, którego treść przytoczę, gdyż został gorąco przyjęty przez salę:
|
Rany Są w mej Ojczyźnie, są w nas, Rany, które goi czas. Są rany, które sławią, Mimo, że zawsze krwawią. Są rany, które bolą, A rzeczywistość solą, Są nie od kul, czy szpady, Rany podłości – zdrady... |
I te, które trzeba rwać, Żeby prawdę świat mógł znać. Katyń jest taką raną, Tą, którą rwać trzeba i przed obliczem świata, i przed obliczem nieba. |
Ksiądz prałat Zdzisław Peszkowski uświadomił nam wszystkim, że oto z dniem dzisiejszym stała się rzecz doniosła – rodzina katyńska rozrosła się bogactwem środowiska szkolnego i pozaszkolnego Gminy Piątnica. Fakt ten stanowi dla Rodzin Katyńskich potężne zobowiązanie.
Część artystyczną rozpoczęła młodzież wchodząca z różnych stron sali z crescendem Hymnu Sybiraków na ustach, z podkreśleniem słów: „a myśmy szli dziesiątkowani... przez Łubiankę, przez Katyński Las”.
Niezwykle wyraziste i przejrzyste przedstawienie tła i faktów historycznych zbrodni katyńskiej w tekstach prozatorskich i poetyckich poruszająco i wręcz profesjonalnie recytowanych przez młodzież gimnazjalną, ilustrowane filmowym przekazem kopii autentycznych dokumentów ukazujących jej sowiecki zasięg i źródło, obrazy z miejsc obozowych Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk, z kolejnych ekshumacji w dołach śmierci aż do czasów powstania cmentarzy wojennych w Katyniu, Miednoje i Charkowie, z uroczystym i przenikliwym podkładem muzycznym (m.in. Toccata organowa, Ave Maria) łącznie stanowiło wierną, ale i nader wzruszającą lekcję patriotyzmu i świadectwa o Tych, którzy za wierność ideałom i przekonaniom oddali życie.
Końcowym akcentem programu artystycznego była chwila ciszy, zaintonowane przez ks. Prałata odśpiewanie modlitwy za zmarłych i oddanie Im hołdu, ustawieniem przez uczniów licznych światełek u stóp rzeźby pomnika.
Odśpiewanie Roty zakończyło prezentację artystyczną, ale jeszcze długo nie było końca bezpośrednim, serdecznym uściskom między młodzieżą a przybyłymi „reprezentantami historii”, łzom wzruszenia, dziękczynienia z obu stron, prośbom o rozwijanie wątków dawnego życia z lat, kiedy byliśmy tacy jak oni...
Głos pana dyrektora, jednoznacznego w swych poglądach i decyzjach (o czym przekonywaliśmy się wcześniej): „zobowiązuję nauczycieli do zajęcia się gośćmi”, odroczył rozpoczęte rozmowy do przekazanych sobie wzajemnie zaproszeń do dalszych spotkań.
Tym najbliższym okazała się wieczerza w pobliskim motelu. Suto i dekoracyjnie zastawione stoły oderwały nas od poprzednich tematów i nastrojów. Po zaspokojeniu pierwszego łaknienia powróciliśmy do rozmów z nauczycielami, którzy własnymi siłami, każdy w swojej specjalności, przez wiele miesięcy przygotowywali tę wspaniała, patriotyczną uroczystość, głęboko zrozumianą, przeżytą i zinterpretowaną przez młodzież. Dowiedzieliśmy się, że po kilku spotkaniach właściwie niepotrzebna była reżyserska ręka nauczycieli j. polskiego i historii. Młodzież sama weszła z wyczuciem w tematykę.
Jeszcze pozostały wpisy do Księgi Pamiątkowej Szkoły i ostatnia wymiana wrażeń, pamiątek, informacji, adresów.
Atmosfera rzeczywiście rodzinna, pełna ciepła, czułości, życzliwości i dowodów na to, jak bardzo nawzajem jesteśmy sobie potrzebni.
Na stojąco wypity toast i odśpiewane w kręgu tradycyjne „sto lat” jeszcze długo będzie nam pobrzmiewać.
Chwała Wam Wszystkim za wielkie dzieło i głębokie wzruszenia – Młoda Rodzino Katyńska z Piątnicy.
|
Tekst: Dobrochna Konrad Stowarzyszenie „Katyń” w Poznaniu „Rodowód” 2001, nr 11, s. 1-4 |
|